1. Thông tin
– Tên gọi: Ngô Phúc Thiêm hay Trịnh Phúc Thiêm hay Phạm Phúc Thiêm
Tự: Chân Thể
Tước hiệu: Nhuận Quận công
Thụy hiệu: Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân, Tham đốc thần vũ Tứ vệ, tặng Nam quân Đô đốc phủ Đô đốc Thiểm sự, Thượng Trụ quốc, Ngô Tướng công, thuỵ Thận Ý phủ quân
– Sinh năm 1628 (Mậu Thìn) tại làng Đan Liên, huyện Thạch Hà, phủ Hà Hoa, trấn Nghệ An, Đại Việt (nay là xã Đại Lộc, thị trấn Can Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam)
Mất năm 1662 (Nhâm Dần) (34 tuổi) tại Đại Việt (nay là Việt Nam)
– Giới tính: Nam
– Quốc tịch: Đại Việt
Dân tộc: Kinh
– Là chính trị gia thời nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
2. Hôn nhân và gia đình
a) Thân thế
– Ông nội là Ngô Phúc Tịnh và bà nội là Lê Thị Đệ
Ông ngoại là Trịnh Tùng
– Bố là Ngô Phúc Vạn và mẹ là Trịnh Thị Ngọc Uyên
Bố nuôi là Trịnh Tráng
b) Hôn nhân và con cái
– Quan hệ gia đình với 4 vợ: Trịnh Thị Ngọc Mai, Lê Thị Điều, Nguyễn Thị và Mai Thị
– Có 2 người con trai: Ngô Phúc Thiên và Ngô Phúc Tiến
3. Con người và tính cách
traonha.wordpress.com ghi: …mặt mũi khôi ngô, có sức khoẻ hơn người, võ nghệ siêu quần, giỏi về binh thư trận pháp, lâm trận biến hoá như thần, đã đánh là thắng, được mệnh danh là Ngô gia Danh tướng
4. Cuộc đời và sự nghiệp
Con cả trong gia đình 25 anh em (Ngô Phúc Thiêm, Ngô Phúc Đang, Ngô Phúc Hạp, Ngô Phúc Tân, Ngô Phúc Hộ, Ngô Phúc Điền, Ngô Phúc Liêu, Ngô Phúc Phổ, Ngô Phúc Trị, Ngô Phúc Triều, Ngô Thị Ngọc Phương, Ngô Thị Ngọc Tôn và 13 em gái)
Bắc triều nhà Mạc – Long Thái/Càn Thống – Quang Tổ/Đại Tông
Nam triều nhà Hậu Lê (Lê trung hưng) – Vĩnh Tộ – Thần Tông
Đàng ngoài chúa Trịnh – Thanh Đô vương
Đàng trong chúa Nguyễn – Tiên Vương
Năm 1630 khi 2 tuổi, mẹ từ trần
Năm 1638 (Mậu Dần) khi 10 tuổi, được chúa Trịnh Tráng đưa về nuôi trong phủ, nhận làm con nuôi, đổi sang họ Trịnh
Năm 1642 (Nhâm Ngọ) khi 13 tuổi, theo bố chiêu hàng Nguyễn Khắc Tôn, dẫn ra Thăng Long. Được phong Nham Quận công
Năm 1644 (Giáp Thân) khi 15 tuổi, thi trận pháp, đỗ đầu võ sinh cả nước, được thưởng 250 lạng bạc
Năm 1645 (Ất Dậu) khi 16 tuổi, dẹp nội biến Trịnh Thung; đánh Mạc ở Cao Bằng. Được thăng Đề đốc phủ Đề đốc
Năm 1646 (Bính Tuất) khi 17 tuổi, lấy Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Mai làm chính thất, trở thành Phò mã, nhận rất nhiều của hồi môn, không Phò mã nào sánh bằng.
Trong nhà có Lê Thị Đệ (anh em bà ngoại) bố thấy ghét thói yêu kiều, sợ sinh chuyện rắc rối nên sai Vinh Khánh Hầu tìm cách giết đi
Năm 1649 (Kỷ Sửu) khi 20 tuổi, say mê Lê Thị Điều nên sai Thịnh Lộc hầu giúp đưa xuống thuyền lánh đi xa. Rồi viết Khải xin trả Quận chúa, bị Trịnh Tráng sai quân đến thu sạch của hồi môn và quan tước, triệu cả bố đang trấn thủ ở Nghệ An về chờ lệnh
Trong cung phát hiện bức tranh quê hương, bị khép oan tội tư thông Cung phi nên thu hồi họ Trịnh; tước bỏ họ Ngô, bắt đổi thành họ Phạm; tước quyền thừa hưởng hương hoả họ Ngô.
Chạy loạn ở Thăng Long, quan hệ với Nguyễn Thị sinh Ngô Phúc Thiên
Ngày 15/8/1652 (Nhâm Thìn) bố từ trần
Trung Phục hầu (con trai Hoàng Nghĩa Giao) khi mới 22 tuổi, dẫn 500 quân xuất trận đánh nhau với Nguyễn Hữu Tiến; trông thấy tướng trẻ tuổi, lanh lợi, đội ngũ chỉnh tề. Hữu Tiến liền hỏi họ tên. Trung Phục hầu mạo xưng danh là Nham Quận công Ngô Phúc Thiêm. Quân Nguyễn lúc bấy giờ đa số mới được bổ sung người “thất huyện” (7 huyện thuộc trấn Nghệ An) vốn đã biết uy danh Nham Quận công, mới nghe danh đã hoảng sợ quẳng gươm giáo mà chạy, hàng ngũ rối loạn, Trung Phục hầu xua quân đánh giết thắng một trận to.
Năm 1657 (Đinh Dậu) quân Nguyễn đánh mạnh ở bờ sông Lam, Trịnh Tạc tha tôi cũ. Nhận lệnh cầm quân vào Nghệ An, dưới trướng Trịnh Căn. Đem quân đóng ở Chân Lộc đắp luỹ. Nhiều lần dẫn kinh binh qua sông đánh thăm dò quân Nguyễn, thắng nhiều trận nhỏ. Khi đã nắm vững địch tình, bèn huy động lực lượng lớn bộ binh voi ngựa, bất thần vượt sông đánh thốc vào hai đạo quân Nguyễn (do Hùng Quận công và Nhuệ Quận công chỉ huy) tại núi Ngưu Sơn (huyện Nghi Xuân). Trận đánh diễn ra ác liệt nửa ngày, hai đạo quân Nguyễn bị đánh tan. Thừa thắng, men theo bờ sông sườn núi, cấp tốc tiến quân đánh bất ngờ vào quân thuỷ bộ của Nguyễn Hữu Yến và Nguyễn Hữu Dật ở Mại Sơn (rú Bấn, huyện Thiên Lộc). Hai đạo quân Nguyễn chống đỡ không nổi, hỗn loạn rút chạy. Truy đuổi mãi đến bờ sông Nhật Lễ thu phục toàn bộ đất đai đã từng bị chiếm đóng trên 6 năm.
Triều đình luận công đầu, được phục hồi chức tước, thăng Đô đốc Nhuận Quận công. Phục hồi họ Ngô, trả lại quyền thừa kế hương hoả, đóng quân ở huyện nhà, trấn giữ phía nam, mọi việc trong huyện được tiện nghi hành sự.
Lấy thêm thiếp là Mai Thị
Bắc triều nhà Mạc – Thuận Đức – Minh Tông
Nam triều nhà Hậu Lê (Lê trung hưng) – Vạn Khánh – Thần Tông
Đàng ngoài chúa Trịnh – Tây Định vương
Đàng trong chúa Nguyễn – Hiền Vương
Nhiễm bệnh từ trần
Sinh con trai là Ngô Phúc Tiến
5. Vinh danh
Được mệnh danh là Ngô gia Danh tướng
Mộ táng tại đồi Nghèn, thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh
Nhân dân làng Nghiện Hùng, xã Trảo Nha thờ làm Phúc thần, Sắc phong Dực bảo Trung hưng Trung đẳng Tôn thần
6. Tham khảo
– Internet
– Ấn phẩm
Bản Phả của Hán Quốc công Ngô Lan (Đinh Dậu 1477, niên hiệu Hồng Đức Lê Thánh Tông)
Họ Ngô Việt Nam-Lược sử-Sự kiện-Nhân vật-Hệ phả của Ngô Đức Thắng (2000, Hà Nội)
Việt Nam thực lục