Phan Thị Thuấn (1766 – 1786)
1. Thông tin
– Tên gọi: Phan Thị Thuấn
– Sinh năm 1766 (Bính Tuất) tại làng Nha Kỳ, xã Trảo Nha, Đại Việt (nay là Việt Nam)
Mất năm 1786 (Bính Ngọ) (20 tuổi) tại Đại Việt (nay là Việt Nam)
– Giới tính: Nữ
– Quốc tịch: Đại Việt
Dân tộc:
– Là quý tộc thời nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
2. Hôn nhân và gia đình
– Quan hệ gia đình với chồng là Ngô Cảnh Hoàn
3. Con người và tính cách
ngotoc.vn có đoạn viết: [bà] có nhan sắc, đức hạnh, được Cảnh Hoàn rất mực sủng ái.
4. Cuộc đời và sự nghiệp
Con thứ ? trong gia đình ? anh chị em (Phan Thị Thuấn)
Năm 1766 (Bính Tuất)
Nam triều nhà Lê – Cảnh Hưng – Hiển Tông
Đàng ngoài chúa Trịnh – Minh Đô vương
Đàng trong chúa Nguyễn – Định vương
Phu nhân thứ 3
Năm 1786 (Bính Ngọ)
Nam triều nhà Lê – Cảnh Hưng – Hiển Tông/Chiêu Thống
Đàng ngoài chúa Trịnh – Đoan Nam vương/An Đô vương
Nhà Nguyễn Tây Sơn – Thái Đức
Vẫn điềm nhiên mặc áo đỏ, điểm phấn son kỹ lưỡng như thường nhật, dù người chồng đã hi sinh trong trận chiến với quân Tây Sơn tại bến Thuý Ái. Trong họ có nhiều người chê trách nhưng không ngỏ lời biện bạch.
Đến kỳ chung thất (49 ngày), sai người đón thầy tăng đến một ngôi chùa ở Kinh Bắc lập đàn chay siêu độ cho linh hồn của chồng suốt 7 ngày đêm. Việc cầu cúng vừa xong, bảo với người nhà xin được tuẫn tiết theo chồng, trong họ có người hoài nghi không tin.
Đúng bách nhật, ăn vận tươm tất, theo thân nhân đi từ tư dinh ở Cầu Mọc đến bến Thúy Ái, ở đó mọi nghi thức đã sẵn, lại có ba chiếc thuyền con đỗ trên mặt nước. Liền từ giã khắp lượt bà con họ hàng, rồi bước lên đàn đốt hương khấn nguyện theo cáo văn đã chép sẵn, có đoạn: Chàng chết vì nước, thiếp chết theo chàng, để cho thân thiếp được trôi bên thân chàng… Sau khi thiếp chết, ai mà vớt thi hài thiếp thì thân người ấy cũng sẽ như thân thiếp... Khấn nguyền xong thì đốt cáo văn, một lần nữa bái lạy thân nhân, ung dung bước xuống thuyền chèo ra giữa sông, rồi gieo mình xuống nước, dòng nước ngược cuốn đi xa hơn mười trượng mới tắt thở.
5. Vinh danh
Người con trưởng của chồng là Ngô Lượng Lang vớt thi hài mai táng nơi bến sông.
Sau đó đem gia quyến tạm lánh ở Sơn Tây, rồi cùng mấy bằng hữu đến miền Sơn Nam Hạ hội quân để phục thù. Kháng cự quân Tây Sơn được ít lâu trên sông Hồng thì bị hại. Đương thời, người ta đồn rằng đó là linh ứng cho lời nguyền của bà Phan Thị Thuấn.
Người đời sau có bài thơ khen:
Chàng đi theo nước thiếp theo chồng,
Thiếp chết trinh mà chàng chết trung.
Đến thế ân tình đôi trọn vẹn,
Việc chi cười nói chẳng thung dung.
Ma chay đã đủ trên trần thế,
Đào đỏ thôi về dưới thuỷ cung.
Giã họ giã hàng cùng thôn xóm,
Cương thường để lại với non sông
Năm Chiêu Thống
Triều đình truy xét, phong là người tiết nghĩa, được sắc phong là Trinh liệt phu nhân.
Dân lập đền thờ, nay tại thôn Thuý Lĩnh, xã Lĩnh Nam, huyện Thanh Trì, Tp. Hà Nội.
Họ Ngô Trảo Nha chiêu hồn mai táng trên núi Nghèn.
Người dân ở hương Tập Phúc, xã Trảo Nha cũng lập đền thờ Trung Liệt, sắc phong Dực bảo trung hưng thượng đẳng tôn thần.
Dân làng Thuý Ái lập đền thờ hai ông bà, nay là dốc Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng, Tp. Hà Nội
Năm 1859 (Kỷ Mùi)
Nhà Nguyễn – Tự Đức 12
Triều đình sắc phong: Lê triều tiết liệt phu nhân Phan thị chi từ (Đền thờ Phan thị, người đàn bà tiết liệt thời Lê) tại đền thờ ở phường Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai, Tp. Hà Nội.
6. Tham khảo
a) Internet
vi.wikipedia.org: Ngô Cảnh Hoàn
ngotoc.vn: Phan Thị Thuấn
ngotoc.vn: Chuyện về Tiết liệt phu nhân Phan Thị Thuấn
b) Ấn phẩm
Bản Phả của Hán Quốc công Ngô Lan (1477 Đinh Dậu, Hồng Đức Lê Thánh Tông)
Họ Ngô Việt Nam-Lược sử-Sự kiện-Nhân vật-Hệ phả của Ngô Đức Thắng (2000, Hà Nội)
